Luchtwachttorens in Nederland
Erfgoed uit de Koude Oorlog

luchtwachttorens | Korps Luchtwachtdienst | KLD | 1950-1968

mudpalen | Mijnenuitkijkdienst | MUD | 1949-1974

S-bunkers | ABC-dienst Bescherming Bevolking | BB | 1968-1986

Laatst gewijzigd: 20-11-2022

Luchtwachttorens uit de Koude Oorlog 

Kijken - Luisteren -  Doorgeven


Boek is net verschenen

  • Het complete boek over alle luchtwachttorens in Nederland
  • Militair én wederopbouwerfgoed in historische, landschappelijke en maatschappelijke context
  • Verhalen, fotografie en inventarisatie van een vergeten verdedigingssysteem uit de Koude Oorlog. 

€ 49,95 | ISBN 978-94-6208-690-6 | nai010 uitgevers | 400 pagina's | 650 afbeeldingen kleur en zww | hardcover | 22 x 32 cm | ontwerp beukers scholma |

Te bestellen bij nai010 uitgevers en ook verkrijgbaar via de boekhandel: 

https://www.nai010.com/nl/publicaties/luchtwachttorens-uit-de-koude-oorlog/246008

Meer informatie op pagina boek luchtwachttorens


Information about the book in English and summary, click here


Luchtwachttoren in 1954. Bron Nationaal Archief



60 jaar Cubacrisis | Koude Oorlog Weekend 2022 groot succes

Meer dan 50 Koude Oorlog locaties waren op zaterdag 22 en zondag 23 oktober 2022 voor 1 keer open! De aanleiding was 60 jaar Cubacrisis. En met de zorgwekkende situatie in de Oekraïne is de Koude Oorlog actueler dan ooit. Commandoposten Bescherming Bevolking, atoomschuilkelders, PTT-bunkers, voormalige militaire vliegbases en nog veel meer. Er waren rondleidingen en activiteiten als fietstochten. Zendamateurs maakten verbinding met Koude Oorlog locaties elders in Nederland alsof we 60 jaar teruggingen in de tijd. Het Weekend was een mooi initiatief van Stichting Cultureel Erfgoed Koude Oorlog (CEKO).

Een recordaantal van 11 luchtwachttorens was dat weekend te bezoeken en beklimmen. 

Foto: Omroep Zeeland

Gekleed in een authentiek luchtwachtuniform ontvangen oud-luchtwachter Arsène Cuelenaere en torenbeheerder Ronald de Croock de bezoekers in Eede (Zeeland). Bekijk hier artikel en video van Omroep Zeeland: 

https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/15062975/nieuwe-russische-dreiging-maakt-open-dagen-luchtwachttoren-drukker-dan-verwacht


Koude Oorlog uitkijkdiensten

Netwerk van luchtwachtposten. Bron VPRO/Vizualism/S. van Lochem

Tijdens de Koude Oorlog (1948-1991), hield de dreiging van een Sovjetaanval en een kernoorlog het westen decennialang in zijn greep. Om voorbereid te zijn op een Russische aanval ontstonden in Nederland twee militaire uitkijkdiensten, het Korps Luchtwachtdienst (KLD, 1950, Luchtmacht) en de Mijnenuitkijkdienst (MUD, 1949, Marine). Beide diensten hielden het ‘Russische gevaar’ goed in de gaten.


Korps Luchtwachtdienst

Post 3T3 Nieuw Namen (Z). Foto S. van Lochem

Het Korps Luchtwachtdienst (KLD) is opgericht in 1950 en was onderdeel van het Commando Luchtverdediging van de Koninklijke Luchtmacht. Vrijwilligers van het KLD keken over het hele land uit naar laagvliegende vijandelijke indringers. Het KLD bouwde tussen 1951 en 1955 een netwerk van 276 hoge uitkijkposten verspreid over het hele land. 

Zie verder pagina luchtwachttorens


Mijnenuitkijkdienst

MUD Westerschelde. Nationaal Archief

De Mijnenuitkijkdienst (MUD) is opgericht in 1949 als onderdeel van de Koninklijke Marine. Dienstplichtige mijnenwachters van de MUD keken bij haveningangen en langs grote waterwegen aan de kust uit naar de waterzuil (minesplash) van in het water gedropte mijnen. De MUD zette een systeem van circa 245 uitkijkposten op langs vier belangrijke waterwegen.

Zie verder pagina MUD-palen


S-bunkers ABC-dienst Bescherming Bevolking

S-bunker bij luchtwachttoren Nieuw Namen (Z). Foto S. van Lochem

Een S-bunker is een kleine ondergrondse betonnen schuilbunker van de ABC-dienst van de Bescherming Bevolking uit de jaren '60 van de Koude Oorlog. Deze bunkers, S-bunkers of beschermd onderkomen genoemd, stonden naast enkele hoge meetpunten van de ABC-dienst van de Bescherming Bevolking. Zo'n meetpunt heette een Stationaire meetpost of afgekort S-meetpost of S-post, vandaar de naam S-bunker. 

De Bescherming Bevolking (1952-1986) was geen militaire maar civiele verdediging. Het viel onder het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Zie verder pagina S-bunkers